Мемлекеттік тілді тиімді үйрену туралы

Соңғы кездерде қазақ тілін оқыту курстары танымал бола бастады. Кейбір оқушылар бастапқы деңгеймен келеді, біреулері — озық, басқалары — еркін сөйлеуді үйренгісі келеді. Бұл үшін мектеп сабақтары жеткіліксіз. Біз "Эйнштейн" жекеменшік балалар орталығына барып, олардан қазақ тілін оқытумен қалай айналысатынын сұрастырдық.

— Мемлекеттік тілді үйрену курстары біз ашылған күннен бастап пайда болды, — дейді "Эйнштейн" орталығының директоры Диана Лейн. — Қазақ тілін меңгергісі келетін адамдардың саны үнемі артып келе жатқанын байқаймын. Біздің орталыққа балалар да, ересектер де сабаққа барады, яғни бұл 5 жастан 50 жасқа дейінгі адамдар. Мектеп бағдарламасы балалардан қазақ тілін білуді талап етеді, бірақ ересек аудитория арасында мемлекеттік тілді үйренуге ұмтылу себептері әр түрлі. Кейбіреулер үшін бұл жұмысқа қажет, біреу қарым-қатынас үшін тіл үйренгісі келеді, біреу тек өзі үшін білуді көздейді. Айта кету керек, көптеген клиенттер сабаққа қажет болғандықтан емес, қызықты болғандықтан барады. Және бұл өте маңызды критерий.

Шынайы қызығушылықты ояту үшін "Эйнштейн" орталығының қазақтанушысы оқытудың әртүрлі әдістерін қолданады, бұл жерде рифма техникасынан тікелей ойынға дейін өткізіледі екен. Сабақ барысында білім алушылар жылдамдығына, тапқырлығына жарысады, футбол ойнайды, сонымен қатар қазақ тілінде қажетті сөздер мен сөз тіркестерін айтады. Осылайша, маңызды құрылымдар мен ұсыныстар оңай есте қалады екен.

Кемелдікке шек жоқ

— Наталья есімді әйел біздің сабақтарымызға үшінші жыл қатарынан келеді, оның мемлекеттік тілді меңгеру деңгейі өте жоғары. Қазір оның өзі сабақ бере алатын деңгейге жетті, — дейді Диана Лейн. — Бірақ тілді жақсы білсе де, Наталья біздің курстарға қатысуды жалғастыруда. Оның айтуынша, оған қарым-қатынас жасау және үнемі жаттығу үшін сабақ қажет, өйткені оның айналасында қолайлы тілдік орта жоқ.

Мектептегі сабақ аздық ете ме?

Көптеген ата-аналар бала мектепте мемлекеттік тілді үйрене алады деп үміттенеді, өйткені ол бірінші сыныптан бастап оқытылады. Бірақ бұл мүмкін емес. Неге екенін біз Эйнштейн орталығынан сұрауды шештік.

— Менің ойымша, басты қиындық мектептегі қазақ тілін оқыту әдістемесінің ауызекі тілді үйренуге бағытталмағандығында, — деп түсіндіреді Диана. — Сабақтан сабаққа балаларға жаңа сөздер үйретіледі, ал олардан сөз тіркестерін, сөйлемдерді қалай құруға болатынан оқушылар түсінбейді. Бұл, әрине, қазіргі ата-аналардың азабы. Менің сегіз жасар ұлым да аптасына үш рет біздің мұғалімге сабаққа келеді. Үйде дастархан басында ол қазақ тіліндегі өнімдерді еркін атайды, мектепке барар жолда біз онымен айналамызда не көретінімізді талқылаймыз, ұсыныстар жасаймыз. Мен баланың қызығушылығы бар екенін көремін. Өзім де мемлекеттік тілді үйренумен айналысамын. Жұмыс уақытынан кейін біз онымен күнделікті өмірде кездесетін немесе керісінше қолданылмайтын кейбір қызықты сөздерді талқылағанды ұнатамыз. Жазу кезінде жиі жіберілетін қателіктерді де талқылау қызықты.

"Эйнштейн" орталығының мамандары мемлекеттік тілді оқытуды одан әрі дамыту жолдары туралы үнемі ойлайды, оқытудың жаңа түрлерін іздейді, этнос ортасында тіл үйрену мүмкіндіктерін қарастырады. Айта кетерлігі сол, тіл үйрену үшін ең жақсы әдіс — тілдік ортаға түсу.